Loading...

Επιστημονική Εξήγηση του Μύθου
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Οι Κύκλωπες είναι μια πελώρια φυλή γνωστή σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Τους συναντούμε στις ιστορίες του Ομήρου και του Ησίοδου, εξαιτίας γιγάντιων οστών που είχαν ανακαλυφθεί εκείνη την εποχή, γεγονός που τροφοδότησε την ιδέα. Ο Othenio Abel, ένας Αυστριακός παλαιοντολόγος, υποστήριξε ότι ο ελληνικός μύθος των Κυκλώπων προέκυψε ύστερα από την ανεύρεση κρανίων ελεφάντων σε παράκτιες σπηλιές της Μεσογείου. Η μεγάλη ρινική κοιλότητα στη μέση του κρανίου θυμίζει την οφθαλμική κόγχη ενός γιγαντιαίου πλάσματος.

«Εκείνοι» κι «Εμείς»
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Παραμένει άγνωστο κατά πόσο οι αρχαίοι θεωρούσαν πως ο Κύκλωπες ήταν είδος προς εξαφάνιση αν και πρωταρχικές πηγές τους παρουσιάζουν ως σπάνιο είδος δίχως ωστόσο να διατρέχουν κίνδυνο εξάλειψης. Την εποχή του Ομήρου, ο Έλληνες είχαν εξερευνήσει μόνον ένα μικρό μέρος του κόσμου, γεγονός που αιτιολογεί την πεποίθηση πως πελώρια πλάσματα ζούσαν σε μακρινά και μυστηριώδη μέρη.

Οικειοθελής Απομόνωση
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Ο Όμηρος γράφει για τον Πολύφημο,
«Ένας πελώριος άντρας πλάγιαζε κει μέσα, που τ᾿ αρνιά του
βοσκούσε μοναχός, παράμερα᾿ κι που δ᾿ έσμιγε τους άλλους
ποτέ, μον᾿ πάντα του ασυντρόφιαστος με το κακό στα φρένα.»

Κατά την εποχή του Ομήρου, η ανάγκη των ανθρώπων να παραμείνουν εντός μιας ασφαλούς και προστατευμένης κοινότητας άρχισε να εξαλείφει και αντ’ αυτού επεκτάθηκαν οι εμπορικές σχέσεις των Ελλήνων με άλλες περιοχές. Η αλληλεπίδραση μεταξύ διάφορων περιοχών φαίνεται πως είχε αρχίσει να γίνεται κοινός τόπος, κάτι που θα έκανε την απομόνωση του Πολύφημου να φαντάζει παράξενη και απολίτιστη.

Έλλειψη Γνώσης
ΜΑΡΤΙΟΣ 2017 - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Ο Πολύφημος και οι υπόλοιποι Κύκλωπες διέθεταν όλα τα απαραίτητα μέσα για να διευρύνουν τους ορίζοντές τους και να δουν τον κόσμο. Ενώ είχαν λιμάνια, που εν δυνάμει επέτρεπαν την μετακίνηση πλοίων και το εμπόριο, δεν επιθυμούσαν να αποχωριστούν τις ανέσεις του αυτοσυντηρούμενου νησιού τους. Από την άλλη μεριά, ο ελληνικός πολιτισμός φημιζόταν για την ναυτική του δύναμη. Η τάση απομόνωσης από την μεριά του Πολύφημου και των Κυκλώπων περιόριζε την πρόσβασή τους σε νέα γνώση. Ο Όμηρος γράφει:

«τι οι Κύκλωπες αλικομάγουλα πλεούμενα δεν έχουν,
κι ουδέ μαστόρους έχουν γι᾿ άρμενα, να πιάσουν να σκαρώσουν
γι᾿ αυτούς καράβια καλοκούβερτα, να τα τελεύουν όλα
σε ξένες πολιτείες αράζοντας, ως συνηθούν οι άνθρωποι
να σκίζουν με τα πλοία τη θάλασσα και να συναγρικιούνται.»

Έλλειψη Πνεύματος Κοινότητας
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Οι Έλληνες φαίνεται πως θεωρούσαν την έλλειψη κοινότητας και κοινωνικής δομής μεταξύ των Κυκλώπων ως πρωτόγονη και βάρβαρη. Την Κλασική Εποχή του 5ου-4ου αιώνα π.Χ., υπήρχαν εκατοντάδες ελληνικές κοινότητες διασκορπισμένες στην Μεσόγειο που απλώνονταν από το Αιγαίο μέχρι την Τουρκία, την νότια Ρωσία, την Ισπανία και την Βόρεια Αφρική. Αυτοί οι πληθυσμοί έμοιαζαν περισσότερο με κοινότητες που μοιράζονταν δεσμούς συγγένειας και διοικούνταν με βάση την απόδοση κληρονομικών αξιωμάτων. Οι περιοχές αυτές εξελίχθηκαν στον θεσμό που έγινε γνωστός με το όνομα πόλις. Η ιδέα της διαβίωσης σε απόσταση από τις κοινωνικές δομές πρέπει να φάνταζε παράξενη στους Αρχαίους Έλληνες.

Ασέβεια
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Ο Οδυσσέας μαχαιρώνει τον πελώριο, μονόφθαλμο Πολύφημο στο μάτι. Αμφορέας από την Αρχαϊκή (Ύστερη ή Γεωμετρική) Εποχή. Αρχαιολογικό Μουσείο Άργους.

Ο Όμηρος γράφει πως ο Πολύφημος δηλώνει:
«Μηδέ το Δία ψηφούν οι Κύκλωπες το βροντοσκουταράτο,
μηδ᾿ άλλο θεό κανένα, τι είμαστε πολύ τρανότεροι τους.»

Ένα ακόμη ζήτημα ταμπού της ελληνικής κοινωνίας ήταν η ασέβεια προς τους θεούς, κάτι που χαρακτήριζε την συμπεριφορά των Κυκλώπων. Η επίδειξη και έκφραση τέτοιας κατάφωρης ασέβειας προς τους θεούς και δη προς το Δια, δεν θα ήταν ανεκτή στην ελληνική δημόσια ζωή. Οι πεποιθήσεις της ελληνικής θρησκείας δεν επέτρεπαν τον υπέρμετρο ατομικισμό, αντ’ αυτού επικεντρώνονταν στην αίσθηση του ανήκειν σε μια κοινότητα και στην ανάγκη προσαρμογής σε κοινωνικές νόρμες. Στο τέλος, η περιφρόνηση του Πολύφημου προς τους θεούς δεν θα θεωρούνταν μια καθαυτή προσβολή στο πρόσωπό τους αλλά μια προσβολή προς το κράτος και τον ελληνικό κόσμο στο σύνολό του.

Ορθή Συμπεριφορά
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Αν η συμπεριφορά του Πολύφημου θεωρήθηκε βάρβαρη και θλιβερή προκύπτει το ερώτημα, ποιες είναι οι αρχές της ορθής διαγωγής; Πώς θα έπρεπε κανείς να φέρεται; Το κοινό του Ομήρου θα έπρεπε σίγουρα να θεωρούσε πως ο Οδυσσέας αποτελούσε πρότυπο πολίτη.

Μέλος μιας Ευρύτερης Κοινότητας
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Μουσείο Καστέλο Ουρσίνο, Κατάνια, Ιταλία. Ανάγλυφη σκηνή από Αρχαιορωμαϊκή σαρκοφάγο στην οποία εμφανίζεται σκηνή από την Οδύσσεια (ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του τυφλώνουν τον Πολύφημο). 2ος αιώνας π.Χ.

Ηθικός και έντιμος Έλληνας ήταν όποιος συμμετείχε και είχε ενεργό ρόλο στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κοινότητας.

Κατάρτιση
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

“Odysseus auf der Insel der Kalypso” έργο του Detlev Conrad Blunck

Ο Οδυσσέας διεύρυνε τη γνώση, τη σοφία και τις εμπειρίες του μέσα από τις περιπέτειες του ταξιδιού του στον πόλεμο και κατά την επιστροφή του στην πατρίδα.

Φιλοξενία
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Στην εικόνα, μικρό μέρος της ζωφόρου αρχαίου ελληνικού τάφου.

Η φιλοξενία προσφερόταν ολόψυχα, δίχως την προσδοκία ανταλλάγματος. Ωστόσο, πρέπει να διευκρινιστεί πως η γενναιοδωρία δεν σχετιζόταν με το να γίνεται κανείς θύμα εκμετάλλευσης. Ο Οδυσσέας το απέδειξε όταν απομάκρυνε τους άπληστους μνηστήρες από το σπίτι του στην 22η ραψωδία.

Έργο «Τροφή» για την Μελέτη του Παρελθόντος
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2017 - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2017

Πολύφημος και Οδυσσέας: Πώς Πράττει Ένας Σωστός Έλληνας;
Επιμέλεια: Caroline Whyler

Προτομή του Ομήρου, Λούβρο

Το ηθικό δίδαγμα της 9ης ραψωδίας είναι αρκετά σαφές. Προκειμένου να είναι κανείς καλός πολίτης έπρεπε να ενεργεί σαν τον Οδυσσέα. Προς αποφυγήν σύγκρισης με βάρβαρο, έπρεπε κανείς να αποφύγει οποιαδήποτε συμπεριφορά παρέπεμπε στον αδαή Πολύφημο. Η Οδύσσεια του Ομήρου μπορεί να μην χρησιμεύει στην εξαγωγή ιστορικών πληροφοριών, ωστόσο αποτελεί μια ανεκτίμητη πηγή για την αναδημιουργία του πολιτιστικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο οι Αρχαίοι Έλληνες έπρεπε να ζουν και να φέρονται ορθά.

e

ΕΙΣΟΔΟΣ

Αυτή η σελίδα χρησιμοποιεί cookies για να διαχειριστεί τα στοιχεία χρήσης, στατιστικά πλοήγησης και άλλες λειτουργίες. Επισκεπτόμενοι τη σελίδα μας συμφωνείτε οτι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε cookies.

OK